Yazı Boyutu

a a a

İdrisköşkü mevkiinde, Karyağdı Sokağı ile eski adı Bâli Baba olan şimdiki Ballı Baba sokağının birleştiği yerde olup etrafı bir duvarla çevrilmiştir. Piyer Loti Kahvesi'nin biraz ilerisindedir. Tekke binası ve diğer müştemiat yapıları ahşap olup, yakın tarihte bir kısmı yanmış ve bir kısmı da yıkılmıştır. Bugün yalnız tek katlı ahşap bir ev mevcuttur. Diğer bütün Bektaşi tekkeleri gibi yerleşim bölgesinden uzak bir yerde yapılmıştır. Burası, Eyüp Sultan'ın en yüksek tepesidir.

Tekke civarının, vaktiyle arazi meyillerine uyularak setlerle tahkim ve tanzim edildiği, buraya çıkan yola da, büyük taşlar döşendiği kalıntılarından anlaşılıyor.

Eskiden, bu tekkenin yukarı taraşarında, büyük kar kuyuları vardı. Bu yerler bugün mezarlık olmuştur.

Tekke, Karyağdı Baba tarafından kurulmuştur. Kendisinin Horasan Erenleri'nden olduğu ve İstanbulun fethinde bulunduğu söylenmektedir. Kabri, tekkenin haziresindedir. Etrafı parmaklık ile çevrili lahdinin baş tarafına elifi sikkeli, kısa ve kalın silindirik bir şahide yerleştirilmiştir. Kitabesini yazarken, Karyağdı haziresine kar yağıyordu. Kitabe şudur:

Kutb 'ül-ârifin gavs 'ül-vasilin

Hazret-i Karyağdı Es-seyyid Mehmed

Ali Kuddise sırruh. Altına rakam yazılmamıştır.

Hadika Yazarı Çolak Şeyh Hasan Efendi Zaviyesi'ni anlatırken, "adı geçen zaviye Karyağdı Baba Tekkesi denmekle maruftur. Halen şeyhi araç (topal) Mustafa Dede'dir ki, babası dahi bu tekkede şeyh olup ismi Abdi ve bu dahi araç idi." diyor.

Abdi Efendinin elifi taçlı şahidesi bugün de hazirededir. Üzerindeki yazı şudur: Hazret-i Şeyh Safi sülâle-i tahiresinden Es-seyyid Mehmed Abdi Baba. Rakam yazılmamıştır.

15 Haziran 1826 tarihinde Yeniçeri Ocağı'nın imhası üzerine İstanbuldaki bütün Bektaşi Tekkelerinin yıktırılmasının sırasında Karyağdı Baba Bektaşi tekkesi de yıktırıldı. Fakat, Sultan Abdülmecid döneminde (1839-1861) Nakşibendi Tekkesi adı altında tekrar açıldı ve yıkılan binalar yeniden yaptırıldı. Ve içlerinde gizli olarak Bektaşi âyinleri yapıldı.

Mec. Tekâya'ya göre, âyin günü perşembe olan bir Nakşi tekkesidir. 1890 tarihlerinde, Salih Efendi tekkenin şeyhi idi. 1256 ve 1294 tarihli tekkeler listesinde ise "Bayramiyye'den Abdi Baba Tekkesi" diye kaydedilmiş ve âyin gününün de Cuma olduğu belirtilmiştir. 1199 (1784) tarih-li listede ismi yoktur.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki ş. 1193 (Ağustos 1779) tarihli bir inha (Atama) da, Hacı Bektaş Postnişini Abdüllatif imzasıyla "Eyüp'te Zeynep Hatun Mahallesi'nde Bektaşi Bosnavi Mustafa Baba Zaviyesi vakfı zaviyedarlığının vakfiye şartı gereğince halifelerinin eslafından (ileri gelenlerinden ) Derviş Ali'ye tevcih" edildiği yazılıdır.

İki kapılı avlusunun ortasında etrafı malta taşlı bir kuyu vardır. 1319 şabanı gurresinde (13 Kasım 1901) Hz. Hüseyin ruhiçün sebil ettiği yazılıdır. Hazirenin sol tarafında semahane binası vardır. Bugün yalnız üç duvarı ve ocağı kalmıştır. Hazirenin Haliç tarafına açılan kapısı örülmüş-tür. Semahanenin kapısı da bu taraftadır. Semahanenin sol tarafında, Piyer Loti Kahvesi tarafına doğru, kapı nosu 7 olan ahşap bir köşk vardır.

Karyağdı Baba Bektaşi Tekkesi'nin son şeyhi Yaşar Baba'nın mersiye okumakta üstün bir yeteneği vardı. Çamlıca Bektaşi Tekkesi Babası Ali Nutkî Efendiden nasib almış ve 17 Ocak 1934 tarihinde vefat etmiştir. Kabri, Eyüp'te Kırkmerdivenler mezarlığındadır.

Bahariye Mevlevihânesi hücre nişinlerinden, kıymetli yazar Abdülbâki Gölpınarlı'nın dedesi İbrahim Zuhuri Dede (ölm. 1935) Yaşar Baha'dan nasib almıştır.

Karyağdı Tekkesi'nin alt tarafında, Piyer Loti Kahvesi arkasında, 1589 tarihinden evvel kurulmuş, Dolancı Derviş Mehmed Efendi Mevlevihânesi vardı. Burası 1624 tarihinde yıktırılmıştır. Bu tekke bahsine bakınız. Bu yıkım sırasında acaba bu Bektaşi Tekkesi de zarar görmüş müdür?

Karyağdı Tekkesi haziresindeki şahideler şunlardır:

1227 (1812)'de vefat eden, bektaşi sikkeli Süleyman Baba

1232 Z 5 (16 Ekim 1817) Bektaşi sikkeli Mûsâ Baba. Kitabesi şudur: Mûsâ Baba kim ol bendei All-i âbâ / Tarike hidmet eyleyüb olmuş idi pür safa /Nice yıllar kılınmıştır bu tarikin zevkine / Hemân mahrum ilmiye Hazret-i Mustafa / Bu dergâha geldi ol buldu şeref/ Kutb-ı âlem Hacı Bektaş-ı Veli'den buldu nûri ziya /Mûsâ Ba-ba'nın rûh~ı revanı şâd ola.

1243 (1827) Bektaşi sikkeli, Cennetmekân merhum, Sâhibetül-hayrât, Haseki Sultan imareti aşçıbaşısı Kalyoni Mehmed Baba.

1280 Za 10 (17 Nisan 1864) Şeyh'ül-harem-i Hazretleri Nebevi Mustafa Paşa'nın eşi ve Abdurrahman Paşa'nm kızı Nuriye Hanım.

1284 (1867) Fatma Nuriye Hanım.

1291 (1874) 28 şubat. Bektaşi taçlı. Karyağdı Baba Hazretlerinin / Dergâhı post-nişini / Mehmed Necib Baha'nın /rûh-ı revanı sâd/ve handan ola.

Necib Efendi 1230 (1814) tarihinde doğmuştur. Babası Mehmed Arif Efendi olup devrinde tekkede iki derviş bulunuyordu.

1301 (1883) Küçük şahide. Karyağdı Ali Baba dergâhı post-nişini Hafız Salih Baha'nın oğlu İbrahim Selim.

1305 Muharrem 2 (20 Eylül 1887) Karaağaç Dergâhı şerifi post-nişini Hasib bendeganından yorgancı sim Efendi.

1318 Receb 26 (Kasım 1900) Fesli ve bektaşi taç kabartmalı Rumelihisarı'nda şehidlik dergâhı postnişini Nâfi' Baba muhibbanından Kumkapı ser komiseri Ali Rıza Efendi.

1332 (1913) 29 kanunisâni. Karyağdı Ali Baba türbedarı ve seccade nişin Hafız Mehmed Salih Baba. Bektaşi sikkeli olup ön yüzündeki kitabesini kendisi yazmıştır.

Karyağdı Ali Baha'nın ayak tarafına şu kitabe konmuştur:

Sadat-ı sülâle-i Kâzımiyye'den Horosânî

Karyağdı Ali Baba Kuddise sırruh el-celi el-a'la

Rakam yoktur.

Evvelce tekkenin kapısı üzerinde bulunan bir levha bugün hazirededir. Mermer olup tek sıra halindedir. Bir daire içine şu ibare yazılmıştır: El-Cûd mezz'ül-mevcûd

Bunun yanındaki yazı şudur: Karyağdı makama izzet ile....

Bunun yanındaki daire içinde de: Kuddusi elvedûd

Rakam yoktur.

Ankara'da, Karyağdı Hâtûn isimli bir türbe vardır.

Kaynak: (Gezi notu) (Hadika 1/264) (M. Koman, Eyüp) (Mec. Tekaya) (Cevdet Tarihi, Oçdal Neş. 12/238) (Türkiye'de Vakıf Abideleri, Karyağdı Hatun. 1/439) (S. N. Ergun, Türk Musikisi Ant S: 657) (A. Çetin, Vakışar Der. 13/587) (A. Gölpınarlı, Mevlanadan Sonra Mevlevilik S: 303) (Osm. Arş. Dairesi, Nüfus Def. S: 268) (Osm. Arş. Evkaf Def. 111. No: 24138)